Wat is ergonomie?

Al een aantal jaar is ergonomisch werken een populaire term in Nederland. Hierbij wordt vooral gedacht aan het inrichten van een bureauwerkplek, maar ergonomie is in essentie een veel breder begrip. Het woord is van Griekse oorsprong: ‘ergon’ (werk) en ‘nomos’ (wet).

De definitie van ergonomie

Strikt genomen is ergonomie ‘de wetenschap die zich richt op het afstemmen van hulpmiddelen en omstandigheden op de eigenschappen van de mens waardoor mensen optimaal kunnen functioneren’. Dit hoeven dus niet per sé fysieke zaken te zijn: ook een goede werksfeer draagt bij aan de ergonomie van een werkplek.

De werkgever is verplicht om de gezondheid van zijn werknemers zo goed mogelijk te beschermen. Hieronder valt dus ook een ergonomische werkplek! De werknemer moet zijn werk zo efficiënt mogelijk en met zo min mogelijk gezondheids- of veiligheidsrisico’s kunnen uitvoeren.

Voorbeelden van ergonomische maatregelen

Hoe dit in de praktijk aangepakt wordt, hangt natuurlijk sterk van de werkplek en het soort werk af. Een restaurant zal behoefte hebben aan andere maatregelen dan een accountantskantoor. Zo kan er voor een restaurant of café gedacht worden aan een efficiënte indeling van de keuken of de eetzaal zelf. Voor een accountantskantoor zijn computerhulpmiddelen zoals ergonomische muizen en toetsenborden en monitorstandaards dan weer van belang.

Omdat ergonomie juist gaat over het op maat aanpassen van de werkplek, zijn er geen kant-en-klare oplossingen. Toch zijn er een aantal vuistregels die gehanteerd kunnen worden:

  • Zorg voor voldoende beweging en afwisseling. Hiervoor zijn zit/sta tafels en werkstations geschikt. Om continu in beweging te blijven, kunnen bureaufietsen geplaatst worden;
  • Verlaag de statische belasting op het lichaam. Gebruik een laptopstandaard, documenthouder en/of een monitorarm;
  • Neem kleine pauzes tijdens het werk en laat de handen niet op het toetsenbord of de muis liggen. Ook een kleine wandeling helpt al. Loop bijvoorbeeld eens naar een collega in plaats van hem/haar een mail te sturen.


Waarom ergonomisch werken belangrijk is

Een ergonomische werkplek is niet alleen van belang voor de werknemers, maar ook het dagelijks reilen en zeilen van het bedrijf. Het ziekteverzuim is aantoonbaar lager en ook zal de productiviteit stijgen doordat er efficiënter gewerkt wordt. Daarnaast heeft de werkgever simpelweg de plicht om de arbeidsomstandigheden zo veilig en gezond mogelijk te maken.

Een werkplek die niet ergonomisch is, leidt op den duur tot gezondheidsklachten zoals RSI. Ononderbroken statische belasting op het lichaam en de ledematen is daarbij een grote boosdoener.

RSI en stress verhogen het risico op (langdurig) ziekteverzuim. Daarnaast ligt een lage moraal op de loer: een oncomfortabele werkhouding veroorzaakt irritante klachten. Als gevolg daarvan dalen de productiviteit en motivatie van de werknemer.

Het doel van ergonomie

Uiteindelijk is het doel van ergonomie om de werkplek zo gezond en efficiënt mogelijk te maken. Veiligheid en gezondheid staan voorop. Dit doel kan op verschillende manieren bereikt worden. In volgorde zijn de ergonomische prioriteiten:

  • Aanpak bij de bron
  • Afscheiden van de bron
  • Afscheiden van de mens
  • Persoonlijke beschermingsmiddelen (pbm)


De werkgever is verplicht om de werkplek zo ergonomisch mogelijk te maken. Hij heeft hier uiteraard ook baat bij: gezonde en tevreden medewerkers zijn gemotiveerder én productiever. Het is dus voor iedereen van belang dat ergonomie geen ondergeschoven kindje wordt.